<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>

<udhr iso639-3="kqs" xml:lang="kqs" key="kqs" n="Kissi, Northern"  dir='ltr' iso15924='Latn' xmlns="http://efele.net/udhr">
   <title>Yonda ciendo le hakilan wanaciewo</title>
   <preamble>
      <title>Dimilacioo</title>
      <para>Te o wa pa, a laalando a num pla le yugoo faw o pulalen ni a haki ndaa vellaa velle, o wana tɛɛnbu le o, ndu cio tumdo ni le malnɔndo, a senduwo, a kol Muloo sɔlaa o ciendo ni.</para>
      <para>Te o wa pa, ma kɛ wanathyéyɛyi cɛucɛuvo kɛwo sina, a kɛwo ndu hɛnando, ndu nɔn hunɔn a delɔɔcoo ni mi wanda faMa, ndu tosa saboo wɛlɛ ni mi wada sɔla kul Muloo, le waa ba daa cio le sanga wɔɔdo ciolabaa.</para>
      <para>Te o wa pɛ, a wanaceu cɛucɛuvo a kangalan ngo cio ni, o kon ni mɛ mi lingden nde wa bendaa ni tɔngdo kɔɔli pindo, kon nɔn tosaa ni mi wanda kɛɛ nufia le nda pla i kayi, ma tosa baara o lingden o kul ndyadaa ni.</para>
      <para>Te o wa pɛ, mi naan kenan balan le bɛndaa ciɔɔluo lɔyɔɔ lingdo tɛ,</para>
      <para>Te o wa pɛ, lingi cio o “ONU” bɛnda bɛndo ni, mi ndaa yɔngu diyom daa a n’cio wanathyéo kadaa, ma ciɛucɛu ndu mi siingu wanapɔnɔn a wanalanɔn vellaa velle,</para>
      <para>Te o wa pɛ, aa lingi cio lenni nda, nda cɛl pɛ a “ONU” kɔ, le bɛnda ciɛdo ho, a waa ba numdo cio a biyɔɔ a balan tan ciɔn pɛ,</para>
      <para>Te o wa pɛ, a yian pilɔɔ nan nɔn ni, le hakilan dan a wa ba numdo thyo o tosaa mɛɛ naan dimi yɛ,</para>
      <para>Bɔɔngian kundaa</para>
      <para>yiyan kudaa wanda tu, a Mɛ lingdon le cio nufia wo o benda naan ni, miyonda kon wa bɛ tu le bol, le lɔɔ lɔɔ, o kon kɔɔly mɛ mi bɛtu kinding a kalando kɔɔly a kaala kɛndan kɔɔly le hakilan lan a malaa thɛuthɛuvo le kɔlan laci, o kon ni mi bɛɛlen le tosang o lingi nayini a lingy kɛkɛ cio o kundaa kalaa ni.</para>
      <para>Yonda ciɛdo le hakilan wanaciɛwo</para>
   </preamble>
   <article number="1">
      <title>Tɔng 1</title>
      <para>wanda tu cio Mɛ pilɔɔ o wolɔɔ ni, le waa o ba ndɔɔ cio, o bɛɛlen kenando ni, o tɔngdo ni, bɛtu nɔn yiyando a kullo, o kon ni naan tu dua mim maalyan kalapilɔyɛyi ni.</para>
   </article>
   <article number="2">
      <title>Tɔng 2</title>
      <para>wana wana dua mo wa tɔng cɛucɛu wanaciɛ wo bɛngu, mɛɛ mɛɛ suu numdo ciɛ, mɛɛ mɛɛ diyallonumdo ciɛ, mɛɛ mɛɛ tɔng le lingdo ciɛ, a naa naa nda wellu numda ciɛ.</para>
  </article>
   <article number="3">
      <title>Tɔng 3</title>
      <para>kul wana wana dua mo sɔla kidaa, le waa wɛlɛ o ba dɔɔ cio, le boten ndɔlencɛucɛu vo.</para>
   </article>
   <article number="4">
      <title>Tɔng 4</title>
      <para>wana wana dua mo wa ciɛlen bɛngu le, mo wa sawo wana celen bɛngu le, o kon ni ciɛlen nde kuunang a yulalen dɔlen wɛlɛ.</para>
   </article>
   <article number="5">
      <title>Tɔng 5</title>
      <para>wɔulen kɛ kɛ duama andun wanaciɛu ciɛyo le, y pala du woo, y dɔɔniMa wɛlɛ ndu woo.</para>
   </article>
   <article number="6">
      <title>Tɔng 6</title>
      <para>n’dua minsina wanaciɛyɛyi le wana wana o tɔngdo hɔlba ba o wa pɛ.</para>
   </article>
   <article number="7">
      <title>Tɔng 7</title>
      <para>bɛtu cio biyɔɔ pilɔ ni tɔngdo hɔl, mo mala wɛlɛ bɛtu, wanna fisa wɛlɛ cian tɛ ndo hɔl.</para>
   </article>
   <article number="8">
      <title>Tɔng 8</title>
      <para>bɛtu dua mo bi seyi tɔng le lindo, te o pilan num pɛ tana pɛ, te o cio kɔlan ngo nɛyo cioo le.</para>
   </article>
   <article number="9">
      <title>Tɔng 9</title>
      <para>wanna bi tyandɔ lende naa le, ma loyɛi ndu o kaaso ni, ma tow ndu o lingi nduwɛy ni fuu.</para>
   </article>
   <article number="10">
      <title>Tɔng 10</title>
      <para>kangalan mɛɛ mi suwɛyi wanacieo wa o diyandaa, mo wa wagba diiyo kɔɔly o ciɛyi kitiyo ni, le haki dɔ a yaala dɔ sina.</para>
   </article>
   <article number="11">
      <title>Tɔng 11</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>Wana wana tɔngdo by o sikaa kɔɔly, wana kon dua binu maa i nduɛyi cio lening te, haan ma kero yabayo kerung, ma ke ndu diiyo te o tyo kon te ma yaala du.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Wana wana biinun pɛ tɔng paando tɛɛmbuo kɔɔly, wana doi ma biinun ndu le kity tɔng sɛnɛyo le, pɛɛgu biyɔɔdo dua mo yiu haki kiti paando le.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="12">
      <title>Tɔng 12</title>
      <para>wanna doi ma lɔyi o suɛyi playe ni te, o wa pɛ suɛyi pulalen ndɔlen pɛ, o wa pɛ sun dɔ vinan wɛlɛ pɛ, a sun lungdo wɛlɛ pɛ, o doi ma sɔla kul palaa kɛ kɛ o lan ning te, te kun wa pɛ, tɔngdo doi kada bɛ tu o sun wa lende ni.</para>
   </article>
   <article number="13">
      <title>Tɔng 13</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>kɔlan nga hɔnɔɔ kumbiya wagba le bɛ tu o lingden ni, naa naa nyɛnan wɛlɛ pɛ a doi ma thianun don.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Wana wan cio o ba dɔɔ cio le fagandɔ o lingden ali o wa lingi nduɛyi pɛ, ma muugu wɛlɛ o ndu lo.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="14">
      <title>Tɔng 14</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>Te sɔn delɔɔcio ying pɛ, a tiuba ma kuwɛ o lingy cielen ni le kidaa sɔlaa, wanaa kan dua ma kɛɛ num te.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>tɔngdo ho cio le wando ho le, o tɛɛbu tɔng lingi ndoɛyi mo sɔndan.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="15">
      <title>Tɔng 15</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛ tu dua mo wa o lingden ma polelingdo,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>wanna kuuna du polelingdo sɔlaa le, o kon ni, o tiwba mo sɔlaa poleling dole lingden ciɛlen.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="16">
      <title>Tɔng 16</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>te wɔsilan felegbɔaa tiiya pɛ nɔw pɛ, a tiwba nang o nɔw ni, suwɛyi suu hɛlyo kon ni te a suwɛyi diinayi wɛlɛ cio kon ni te, le lan bɛ tu thyo vellaa velle tɔngdo laci,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>nɔw djinun niya Mɔn tɛn te fo mi la ciyɛl,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>yungoo, naa pla tɛn ngo fula ni nɔw kɔɔli, lelan n’dua mi gbagba ndaa o lingden ni</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="17">
      <title>Tɔng 17</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>wanna wa pɛ kundaa tɛn pɛ, te o cio kon te, mo wa wanapilɛyɛi ni, o nɔn hakiyo le sɔla le ndu pla.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Mɛ wanna dua ma puu ndoo ba kafalan cio le.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="18">
      <title>Tɔng 18</title>
      <para>bɛtu nɔn hakiyo le waa o ba dɔ cio, le yiyando, le kɔlo sɔlaa le diinayo mɛ o hɛnang yɛ, o nɔn wɛlɛ hakiyo le Yiyan dɔ a diina dɔ kon singafila mɛ o yɛnang yɛ,o kundaa tɛn kaa mo wanapilɛYɛi ni.</para>
   </article>
   <article number="19">
      <title>Tɔng 19</title>
      <para>bɛtu nɔn hakiyo le waa malaa ni le Yiyan dɔ ciɔɔmuo, kon thyɔm ni ma ciyogi doi ma bii ndu le o Yiyan ndɔ kon te, kon cio sɛngindo wɛlɛ babba a nɛilan siyaama mo tang wɛlɛ pɛɛngu le lingdon tu.</para>
   </article>
   <article number="20">
      <title>Tɔng 20</title>
      <orderedlist>
          <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo le bcngiyando a kunda kul Muloo tosa.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Wanna doi mo luwɛyi ciandɔ o kundaa ni kalan te.</para>
         </listitem>
     </orderedlist>
   </article>
   <article number="21">
      <title>Tɔng 21</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo waa masa le lingdo, te o cio kon te, mo wa le wana dɔ Yɛnangdo,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>hɔɔlelingdo tu nɔn hakiyo le waa baara le lingdo ni velle velle,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Yomu sariya lingdɔn le cio landaaa Yɛnang hɔɔlelingdɔn, ndaa doi mi ndaa ciɔm Yiyan da kɛndan o laalando kɔ, a wote wɛlɛ kɔ.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="22">
      <title>Tɔng 22</title>
      <para>lingden faw doi mo cɛucɛu hɔɔalelingda faw, o suɛyi sɔlaa kɔ, o suɛyi gbawɛyiyo kɔ, o suɛyi dɛnɛ sina kɔ. cɛucɛu le lingden le le, o Mɛ dɔ sɔlaa ni ngo fula ni, a Mɛ ndɔ sɔlaa o baaralan ni a lingi thelenda tayin.</para>
   </article>
   <article number="23">
      <title>Tɔng 23</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛtu doi mo sɔla baara, mo tosa baara o hɛmang du wo o kul Muloo ni, o doi mo cɛu cɛu wanaa le lingda le baara le pɛngdo ciolabaa.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>baaralan la cio Mɛ pilolan kan duama nɔ saralan pilɛ lan le wanaa baara.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>baara dua mo sarang, sara dua mo tiu wanaabaara a Mugu do,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>wanaa baara faw nɔn hakiyo le kundaa tosa, o mala wanaa baara wa, ma veelu ndu ‘‘ syndicat ’’o puuriɛ ni.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="24">
      <title>Tɔng 24</title>
      <para>bɛtu nɔn hakiyo le pɛngiyo o baara ni, mo pisulu baara kɔɔli a baara tosa pɛɛngo bɛngu, ma sara ndu wɛlɛ pɛngu pɛngiyo bɛngu, o nda weelu naa “congé”</para>
   </article>
   <article number="25">
      <title>Tɔng 25</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo le sew sɔlaa o cɛucɛu yugu dɔɔ, le ciɛn kɛndɔɔ tosaa, le kɛndiya, Mɛdiya, worolan, cɛyi lɔlaa, a ndu pla dandaa dɔwɔɔ. Te naa komalang pɛ, baara le pɛngdo pɛ, a balafondoyɛi kɛ kɛ komalang pɛ, a doi ma sɔla malaa.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>Komisaa a cɛrɛgbɛ nɔn hakiyo le malaa sɔlaa, hɔɔ welun pɛ o nɔw ni kaa o ciɛmɔɔ ni, haki pilɔ nda nɔn ni o cɛuciɛuvo ni.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="26">
      <title>Tɔng 26</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo kalando, mi kalan kon doi mo wa wɛlɛ fondoo, le kalan tasoo a o din dɔɔ, kalan la lan doi ma kangalan le bɛtu. Karantaa le dɛnɛ sina, karantaa le baara pɛɛkuwo a karantaa bɛndo o thyo lan tu cioocioo wo, cio malaa le bɛtu vellaa velle,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>karantaa doi mo mala wana thyeu, le wanayɛyi nduɛyi yowɔɔ lathi, le waa o ba ndɔ cio yowɔɔ laci, o doi mo tosa saboo le nɛyɔn wɔɔndo malɔɔ, mo tosa wɛlɛ mi Miyɛ a canjan luɛyi ceedo ni suulan tɛ, diinalan wanda tɛ, ma mala wɛlɛ kundaa bɛndo “ONU” le bɛnda lɔyɔɔ o ciɛdo ni,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo le hɔɔa ndua malɔɔ o karanta ni o hɛnan nda pɛ</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="27">
      <title>Tɔng 27</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo le waa o sun dɛnɛ sina le lingdon ni mɛ mɛ o wa, mo o soling wɛlɛ tɔnɔɔn.</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>bɛtu nɔn hakiyo le tɔnɔn baara ndɔ le yiyanndo, a baara ndɔ le diyallo, a baara ndɔ kɛ kɛ o dɛnɛ sinaa ni ma cɛucɛu lan le nduvo.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="28">
      <title>Tɔng 28</title>
      <para>bɛtu nɔn hakiyo le tɔngdan naan yɔda nua, mi le tosang o wanayɛi ni o lingden ni a lingi tuwɛi wɛlɛ ni.</para>
   </article>
   <article number="29">
      <title>Tɔng 29</title>
      <orderedlist>
         <listitem>
            <para>te wancɛu nɔn pɛ hakiyo pɛ, laalan wɛlɛ ma o nɔn o cio le tosaa kangalan,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>a wa pɛ baara haki numdo tosaa pɛ, a dua ma lo tɔngdo kɔɔli, haliko ma pilan wana thelen tana le,</para>
         </listitem>
         <listitem>
            <para>tɔngda la lan dua mo kera o yiyan celen thyoo le, te o cio yiyan kunda bɛndo “ONU” o le.</para>
         </listitem>
      </orderedlist>
   </article>
   <article number="30">
      <title>Tɔng 30</title>
      <para>wanna nɔn ma yɔɔmu le, lingi kɛ kɛ nɔn ma yɔɔmu le, le fulaa a neyi celen o tɛɛbu tɔngdan lan naan yɔda lan.</para>
   </article>
</udhr>
